Następnego dnia dostałem od tego samego menedżera krótkiego maila: dziękujemy, szukamy dalej.
Lekko zdziwiony zadzwoniłem dopytać. Okazało się, że na rozmowie był też lider techniczny, który przez czterdzieści pięć minut zadał dosłownie kilka pytań. Siedział, słuchał, coś tam sobie notował. Po rozmowie menedżer zwrócił się właśnie do niego i zapytał, co myśli o kandydacie. Usłyszał, że jest fajny, ale to nie jest ktoś, kogo lider widzi w zespole. I tyle, na tym proces się skończył.
Ten kandydat wcale nie był słaby. Miał doświadczenie, dobrze się z nim rozmawiało, menedżer go polubił. Przegrał, bo przez całą rozmowę grał pod jedną osobę, a decyzja zapadła na podstawie opinii drugiej.
Od razu uczciwie: ten tekst opiera się na mojej praktyce, nie na raportach. Po prawie każdej rozmowie mojego kandydata z firmą dostaję informację zwrotną i najczęściej przekazuje mi ją menedżer. Ale kiedy dopytuję, skąd taka ocena, w zdecydowanej większości przypadków słyszę: „Nasz lider techniczny uważa, że…”. Pewnie znajdzie się ktoś, u kogo w firmie wygląda to zupełnie inaczej, i ma do tego pełne prawo. Opisuję, jak to wygląda najczęściej z mojej perspektywy.
▶
Kto na rozmowie naprawdę ma głos
Na rozmowie z firmą masz najczęściej przed sobą dwie osoby. Pierwsza to menedżer, czyli ktoś, kto szuka człowieka do zespołu i ma na to budżet. Może się nazywać kierownik zespołu, szef działu, menedżer projektu, zwał jak zwał. Druga to często lider techniczny, czyli ktoś, kto zna system i zespół od środka. Czasem to architekt, czasem po prostu najbardziej doświadczony programista w zespole.
Wszyscy powtarzają, żeby przekonać decydenta. A ja mówię, że na tej rozmowie decydent słucha przede wszystkim tego, co powie mu lider techniczny.
Menedżer formalnie podejmuje decyzję i to jest prawda. Ale najczęściej nie jest w stanie sam ocenić, czy Twoja odpowiedź na pytanie o bazę danych była naprawdę dobra, czy tylko dobrze brzmiała. Więc po rozmowie robi dokładnie to, co w historii z początku: odwraca się do lidera i pyta, co o tym myśli. Jeśli lider powie „nie”, to moim zdaniem naprawdę rzadko zdarza się, żeby menedżer powiedział: „A ja i tak go biorę”.
Dlaczego? Bo to lider prawdopodobnie będzie Cię wdrażał, przeglądał Twój kod i gasił pożar, jeśli coś pójdzie nie tak. To on ponosi największe ryzyko złej decyzji, a menedżer bardzo dobrze o tym wie.
Jak rozpoznać, kto jest kim
Nie zawsze ktoś powie Ci wprost, kto ma ostateczne słowo. Raczej się to nie dzieje. Są jednak cztery proste sposoby.
Zapytaj, zanim usiądziesz do rozmowy. Krótko, rekrutera: „Kto będzie na rozmowie i jaką ma rolę w zespole?”. To zupełnie normalne pytanie. Dobry rekruter odpowie bez problemu, a Ty przy okazji pokażesz, że chcesz się przygotować.
Słuchaj, jak się przedstawiają. Brzmi banalnie, ale większość ludzi jest w tym momencie tak zestresowana, że nie zapamiętuje ani imion, ani ról. Zapisz je na kartce i przez całą rozmowę będziesz wiedział, do kogo mówisz.
Obserwuj, kto dopytuje. Menedżer zwykle pyta dość szeroko: o projekt, o współpracę, o motywację. Lider pyta wąsko i wchodzi w temat głęboko: „A dlaczego tak?”, „A co by było, gdyby…?”.
Zobacz, na kogo patrzy menedżer po Twojej odpowiedzi. Na rozmowie online też to wyłapiesz. Jeśli zerka na lidera i skupia się na jego pytaniach, wiesz, czyja ocena się tu liczy.
To nie znaczy, że menedżera możesz zlekceważyć. Broń Boże. On ma swoje pytania i swoje obawy.
Czego szuka menedżer
Menedżera de facto nie interesuje technologia. Interesują go skutki: termin, budżet, ryzyko i spokój w zespole. I to moim zdaniem jest coś, czego duża część kandydatów nie rozumie. Menedżer nie potrzebuje, żebyś mu imponował. Chce wiedzieć jedną rzecz: czy jeśli Cię zatrudni, będzie miał mniej problemów, czy więcej.
W praktyce to rozkłada się na kilka pytań, które ma w głowie. Czy rozwiążesz problem, dla którego w ogóle otworzył rekrutację? Czy szybko się wdrożysz? Czy powiesz mu wcześniej, że coś się nie uda, zamiast ukrywać problem do ostatniego dnia? Czy dogadasz się z ludźmi z biznesu i z technologii? I czy zostaniesz na dłużej, czy po trzech, sześciu miesiącach nie zdecydujesz się odejść?
Lista technologii kontra historia z efektem
Menedżer pyta: „Opowiedz mi o swoim ostatnim projekcie”. Słyszy: „Pracowałem w mikroserwisach, mieliśmy Kafkę, Kubernetesa, pisałem w Javie”. Pewnie to prawda, ale dla menedżera to lista, z której nic nie wynika.
Lepsza wersja tej samej odpowiedzi brzmi mniej więcej tak:
„Przenosiliśmy system rozliczeń na nowe rozwiązanie. Raport, który wcześniej generował się w godzinę, teraz generuje się w kilka minut. A ja odpowiadałem za część, która…”
Ta sama praca, a odpowiedź zgoła inna. Menedżer od razu wie, co robiłeś, jaki był efekt i za co konkretnie odpowiadałeś.
Dlatego przed rozmową przygotuj dwie, maksymalnie trzy historie z ostatnich lat, każdą w tym samym układzie: jaki był problem, co robiłeś Ty (nie zespół) i jaki był efekt. Najlepiej z liczbą: z czasem, z pieniędzmi, z liczbą użytkowników albo błędów. I zrób to na kartce, nie w głowie.
Jeśli na wcześniejszym etapie zadałeś rekruterowi pytanie, o którym pisałem w tekście o pierwszej rozmowie z rekruterem, czyli „Jaki problem ma rozwiązać osoba na tym stanowisku w pierwszych miesiącach?”, masz teraz asa w rękawie. Wybierz historię, która najlepiej pasuje do tego problemu, i opowiedz ją menedżerowi jako pierwszą.
▶
Czego szuka lider techniczny
Tę samą historię usłyszy też lider techniczny, a jemu sam efekt może nie wystarczyć. Dopyta: „Dobrze, a jak to zrobiliście?”. I właśnie przy takim pytaniu najlepiej widać, czego szuka.
Lider nie sprawdza, czy znasz nazwy technologii, bo te widzi w Twoim CV. Moim zdaniem sprawdza trzy rzeczy.
Czy naprawdę umiesz to, co masz w CV, czy byłeś pasywnym odbiorcą tego, co działo się w projekcie. CV ma być dowodem, o czym pisałem w tekście o tym, jak napisać CV pod jedną rolę, a lider często jest pierwszą osobą, która ten dowód sprawdza na serio.
Twój sposób myślenia. Nie chodzi o to, czy znasz odpowiedź na pamięć, tylko o to, jak do niej podchodzisz. Dlaczego wybraliście takie rozwiązanie, a nie inne? Co by się stało, gdyby ruch wzrósł dziesięć razy? Co zrobiłbyś dziś inaczej?
Czy będzie się z Tobą dobrze pracowało na co dzień. Czy przyjmujesz uwagi do swojego kodu bez obrażania się. Czy zapytasz, kiedy czegoś nie wiesz, zamiast udawać, że wiesz, aż w końcu wyjdzie, że projekt stoi w miejscu.
Liderzy bardzo lubią też pytania o ich system, bo na co dzień żyją swoimi problemami technicznymi. Jeśli zapytasz: „Jak u Was teraz wygląda wdrażanie zmian?” albo „Co jest dzisiaj największym wyzwaniem technicznym w zespole?”, lider zaczyna rozmawiać z Tobą jak z przyszłym kolegą z zespołu, a nie jak z kandydatem, którego trzeba przepytać.
Moja rekomendacja: weź ogłoszenie, wybierz z wymagań dwie najważniejsze technologie i do każdej przygotuj historię. Ale nie o efekcie, tylko o decyzji. Dlaczego zrobiliście tak, a nie inaczej, jaki był koszt tego wyboru i co byś dzisiaj zmienił.
Dobrze powiedziane „nie wiem”
Wszyscy mówią, żeby na rozmowie technicznej nigdy nie mówić „nie wiem”, bo to źle wygląda. A ja mówię, że dobrze powiedziane „nie wiem” to jedna z mocniejszych odpowiedzi, jakie możesz dać liderowi.
Zobacz to jego oczami. Dla niego najgroźniejszy jest kandydat, który zgaduje z bardzo pewną siebie miną. Taki człowiek za trzy miesiące wypuści błąd na produkcję i, uwierz mi, nikomu o tym nie powie, bo będzie bardzo wierzył w swoją nieomylność.
Dlatego zamiast zgadywać, możesz powiedzieć:
„Nie pracowałem z tym w projekcie. Z tego, co wiem, to działa mniej więcej tak. I na Waszym miejscu zacząłbym od tego i tego. Jak to u Was wygląda?”
W jednej odpowiedzi przyznałeś się do braku wiedzy, pokazałeś, jak myślisz, i zmieniłeś przesłuchanie w rozmowę.
▶
Odpowiedź z góry, piętro po piętrze
No i teraz pewnie masz problem. Menedżer chce słyszeć efekt, lider chce słyszeć, jak to zrobiłeś. Jeśli mówisz tylko o efektach, lider uzna Cię za kogoś, kto ładnie opowiada. Jeśli wejdziesz za głęboko w szczegóły, menedżer przestanie słuchać gdzieś po drugiej minucie.
Ja to nazywam odpowiedzią z góry. Blok ma piętra, więc pierwsze piętro to efekt w jednym zdaniu, dla menedżera. Drugie to, jak to zrobiłeś, dosłownie w dwóch, trzech zdaniach, dla lidera. A trzecie, moim zdaniem najważniejsze: zatrzymujesz się i proponujesz. „Mogę wejść głębiej w szczegóły techniczne, jeśli chcecie”.
Na pytanie „Jaki był Twój najtrudniejszy projekt?” może to brzmieć tak:
„Najtrudniejszy był system płatności, który przepisywaliśmy bez zatrzymywania sprzedaży. Klienci nie odczuli żadnej przerwy. Technicznie przenosiliśmy ruch stopniowo, po kilka procent dziennie, a stary i nowy system przez cały czas działały obok siebie, więc w razie problemu mogliśmy wrócić w kilka minut. Najciekawsze było przenoszenie danych między nimi i mogę o tym powiedzieć więcej, jeśli Was to interesuje.”
To zajmuje mniej więcej pół minuty. O tym, jak głęboko wejść w temat, decydują rozmówcy, a jeśli lider usłyszy „mogę opowiedzieć więcej”, w dziewięciu przypadkach na dziesięć odpowie: „Słucham, opowiedz”. I wtedy już nie zanudzasz, tylko odpowiadasz na jego prośbę.
Cztery rzeczy, które zanudzają rozmówców
Monolog. Pięć minut odpowiedzi na jedno pytanie. Dobra odpowiedź trwa mniej więcej minutę, dwie, a potem daj drugiej stronie dojść do głosu.
Lista technologii zamiast historii. O tym już było.
Ogólniki. „Jestem komunikatywny, lubię pracę w zespole”. Każdy tak mówi. Zamiast tego opowiedz o sytuacji, w której było to widać.
Opowiadanie wszystkiego po kolei. Od studiów, przez praktyki, do dziś. Zacznij od tego, co najważniejsze, a jeśli będą chcieli znać kontekst, dopytają.
I jedna praktyczna rzecz: kiedy opowiadasz, patrz na osobę, która zadała pytanie, ale wracaj wzrokiem także do pozostałych. W rozmowie zdalnej patrz w kamerę, ale też zwracaj się do tych osób.
Pytania na koniec rozmowy
Na koniec pada klasyczne „Czy masz jakieś pytania?”. To Twoja ostatnia szansa, żeby zostać zapamiętanym, i mam na nią prostą zasadę: jedno pytanie do każdej z osób.
Do menedżera: „Po czym za pół roku poznasz, że to była dobra decyzja?”. Pokazuje, że myślisz o efekcie, a przy okazji dowiadujesz się, z czego tak naprawdę będziesz rozliczany.
Do lidera: „Co jest teraz największym wyzwaniem technicznym w zespole?” albo „Jak u Was wygląda przegląd kodu?”. Jedno i drugie mówi mu, że już myślisz o pracy, że jesteś krok dalej.
Ściąga: rozmowa z menedżerem i liderem technicznym
Zebrałem w jednej tabeli to, co warto mieć w głowie przed rozmową z firmą.
| Obszar | Na co patrzeć | Pytanie do zadania |
|---|---|---|
| Przed rozmową | Kto będzie na rozmowie i jaką ma rolę | Czy wiem, do kogo będę mówić? |
| W trakcie | Imiona i role na kartce, kto dopytuje, na kogo patrzy menedżer | Czyja ocena się tu liczy? |
| Menedżer | Dwie, trzy historie: problem, co zrobiłem ja, efekt z liczbą | Czy będzie miał przeze mnie mniej problemów? |
| Lider techniczny | Dwie historie o decyzji: dlaczego tak, koszt wyboru, co bym zmienił | Czy widać, jak myślę? |
| Kiedy nie wiem | Przyznaję się, mówię, co wiem, proponuję pierwszy krok | Czy nie zgaduję z pewną miną? |
| Odpowiedź | Efekt, jak to zrobiłem, propozycja | Czy zmieszczę się w pół minuty? |
| Na koniec | Jedno pytanie do menedżera, jedno do lidera | Czy obaj mnie zapamiętają? |
Kto ma głos na rozmowie, pięć pytań w głowie menedżera, wzór historii z efektem i z decyzją technologiczną, zdanie na „nie wiem”, odpowiedź piętro po piętrze i pytania na koniec rozmowy. Za darmo, bez podawania maila.
Pobierz PDF ↓Wracam do kandydata z początku
Ta robota nie polega na tym, żeby nauczyć się odpowiedzi na pamięć. Polega na tym, żeby przed każdą rozmową z firmą wiedzieć, kto będzie po drugiej stronie, mieć dwie, trzy historie z efektem i z decyzją technologiczną i opowiadać piętro po piętrze.
A jeśli czytasz to jako menedżer, który sam prowadzi rekrutację, albo jako rekruter, który wysyła kandydata na rozmowę, mam jedną prośbę. Powiedz kandydatowi przed rozmową, kto na niej będzie i jaką ma rolę. Niewiele to kosztuje, a rozmowa będzie dużo bardziej wartościowa, także dla Was.