Słyszę wtedy mniej więcej tak: backend, ale też trochę frontendu. A w poprzedniej firmie prowadziłem zespół, a ostatnio robię sporo w chmurze. Cztery role i nic nie jest jasne.
Potem dochodzimy do tego, co z dokumentu wyciąć, i pada zdanie, które słyszę praktycznie za każdym razem: tylko tego projektu nie ruszaj, bo z niego jestem najbardziej dumny. No i bardzo często to jest dokładnie ten projekt, który trzeba przesunąć na sam dół albo w ogóle wyrzucić. Nie dlatego, że był słaby, tylko dlatego, że opowiada o kimś, kim już nie jesteś, albo kim na rynku nigdy nie byłeś. A człowiek, który ma przed sobą kilkadziesiąt innych CV, nie będzie siedział i rozmyślał, który z Twoich czterech, pięciu profili to naprawdę Ty.
Od razu uczciwie: ten tekst jest bardzo subiektywny. Na to, o czym piszę, rzetelnego raportu po prostu nie ma, a przynajmniej ja takiego nie znalazłem. Jest to, co widzę, kiedy czytam CV, i to, co muszę potem w kilku zdaniach powiedzieć klientowi o człowieku, którego mu przedstawiam. Część doradców kariery powie Ci coś dokładnie odwrotnego i masz pełne prawo im wierzyć. Ja opisuję to ze strony osoby, która te dokumenty czyta.
I jeszcze jedno, dla tych, którzy czytali tekst o tym, jak napisać CV programisty. Pisałem tam, żeby nie przepisywać całego CV pod każde ogłoszenie, i podtrzymuję to w stu procentach. Nie powiem Ci, żebyś miał dziesięć wersji dokumentu. Powiem Ci coś trudniejszego: żebyś miał jedną, ale pod konkretną rolę, a nie pod cały rynek.
▶
Pisz CV pod pracę, którą chcesz mieć? Moim zdaniem to szkodzi
Tę radę pewnie słyszałeś wiele razy. Brzmi ambitnie i motywująco, ale w większości przypadków po prostu szkodzi, bo rynek nie kupuje tego, kim chcesz być. Rynek kupuje to, co już udowodniłeś, i dziś, kiedy sytuacja w branży IT trochę się zmieniła, widać to szczególnie mocno.
Kiedy przedstawiam kandydata klientowi, nie mówię, że to człowiek, który bardzo chciałby zostać architektem. Mówię, że od iluś lat robi to i to, w takiej skali i z takim efektem. Firma płaci za to drugie zdanie, bo za chęci dziś praktycznie nikt nie płaci.
Rozumiem, skąd ta pokusa. Każdy chce się rozwijać i nikt nie chce utknąć na lata w jednym miejscu. Tylko że CV nie jest miejscem na plany.
CV to dowód, a dowód może dotyczyć wyłącznie tego, co już się wydarzyło.
Test trzech pytań: kim jesteś zawodowo dzisiaj
Zanim w ogóle dotkniesz dokumentu, odpowiedz sobie uczciwie, kim jesteś zawodowo dzisiaj. Nie za rok, nie za dwa lata. Mam na to prosty test. Odpowiedz na kartce, nie w głowie, bo w głowie zawsze wychodzi to bardzo ładnie, a na kartce widać czarno na białym, jak jest naprawdę.
Pierwsze: co robiłeś najczęściej przez ostatnie dwa, trzy lata? Najczęściej, a nie najciekawiej. Chodzi o to, na co szła większość Twoich godzin w tygodniu. Ludzie mają ogromną skłonność, żeby opisywać siebie przez fajny projekt, który trwał trzy miesiące, a nie przez dwa, trzy lata zwykłej, mozolnej pracy dookoła niego.
Drugie: do czego Cię wzywano? Kiedy w zespole pojawiał się problem, z czym ludzie przychodzili akurat do Ciebie? Za co Cię chwalono na ocenach rocznych, na spotkaniach zespołu albo w rozmowach przy kawie? Ta informacja jest bardzo cenna, bo nie pochodzi od Ciebie, tylko pokazuje, jak widzą Cię inni.
Trzecie: o jakie role najczęściej piszą do Ciebie rekruterzy? W tekście o tym, dlaczego rekruter Cię nie znajdzie, pisałem, że wiadomości nie w temacie mogą znaczyć, że profil odpowiada na złe zapytanie. To dalej prawda, ale jest też druga możliwość, mniej wygodna. Że rynek widzi Cię dokładnie takim, jakim jesteś na papierze, a Ty widzisz siebie zupełnie inaczej.
Teraz zestaw te trzy odpowiedzi obok siebie. Jeśli mówią to samo, gratulacje, masz jasno określoną rolę. Jeśli mówią kompletnie inne rzeczy, to też jest odpowiedź: jesteś w momencie przejścia. To jest w porządku, tylko trzeba to nazwać, zamiast udawać, że jesteś już po drugiej stronie.
Jedno zdanie, które mówi, kim jesteś
Przykład. Ktoś odpowiada, że przez ostatnie dwa lata głównie rozwijał i łatał duży, stary system w Javie. Że ludzie przychodzili do niego, kiedy coś zwalniało w bazie danych. I że rekruterzy piszą do niego w sprawie ról programisty Java w bankach i ubezpieczeniach. Te trzy odpowiedzi ładnie składają się na jedną rolę, chociaż ten człowiek w głowie nazwałby siebie architektem rozwiązań chmurowych, bo to go dziś najbardziej interesuje.
Z odpowiedzi ma wyjść jedno zdanie w kształcie: jestem kimś, kto robi to w takim środowisku. W tym przypadku brzmiałoby mniej więcej tak: „Jestem programistą Java, który od pięciu lat rozwija duże systemy w finansach i najlepiej czuje się tam, gdzie trzeba coś przyspieszyć”. Albo zupełnie inny przykład: „Jestem testerką, która od czterech lat automatyzuje testy aplikacji mobilnych w bankowości”.
Teraz sprawdź swoje zdanie. Powiedz je na głos. Jeśli musisz w nim użyć słów „oraz”, „także” albo „lub”, to nie masz jednej roli. Masz kilka, ale każda z nich jest trochę za słaba, żeby obronić się sama.
Jedna uczciwa uwaga, bo wiem, że część z Was właśnie się zjeżyła. Jeśli chcesz zmienić kierunek, na przykład przejść z testów do programowania albo z programowania do zarządzania, to nie jest zły pomysł. To po prostu trochę inna sprawa. Wtedy CV nie udaje, że już tam byłeś, tylko pokazuje most, czyli to, co z Twojej dzisiejszej pracy realnie przyda się w nowej roli. Ta droga jest dłuższa, ale uczciwa, i nikt Cię na pierwszej rozmowie nie złapie na tym, że obiecałeś więcej, niż masz.
▶
Twoje zdanie jako filtr dla całego CV
Masz już jedno zdanie. Teraz zaczyna się część, której ludzie nie lubią najbardziej. To zdanie staje się filtrem dla całego dokumentu. Czytasz CV od góry do dołu i przy każdej linijce zadajesz jedno pytanie: czy ta linijka pokazuje, że naprawdę jestem tym, kim mówię, że jestem w moim zdaniu?
Możliwe są trzy odpowiedzi.
Tak. Ta rzecz zostaje i dostaje najwięcej miejsca. Opisujesz ją dokładnie: w jakim projekcie, w jakiej skali, z jakim efektem.
Trochę. Zostaje, ale krótko, w jednej linijce, bez pisania esejów.
Nie. Przesuwasz ją na sam koniec CV albo usuwasz.
Weźmy programistę Java z przykładu. Przyspieszenie bazy danych w systemie bankowym? Tak, więc rozpisujesz szeroko. Szkolenia wewnętrzne dla nowych osób w zespole? Trochę, więc jedna linijka. Strona internetowa, którą zrobił po godzinach znajomemu? Nie, więc idzie na sam koniec albo do kosza. Ja bym ją wyrzucił.
Tak samo jest z rzeczami, które potrafią zjeść pół strony. Stanowisko sprzed dziesięciu lat opisane równie dokładnie jak obecne. Obowiązki, które w zespole robił każdy, na przykład udział w spotkaniach albo pisanie dokumentacji. Kursy i certyfikaty, które nijak nie łączą się z Twoją rolą. To wszystko jest tło, a im więcej tła, tym trudniej zobaczyć Ciebie.
Prosta zasada proporcji wygląda u mnie tak. Górna połowa pierwszej strony to Twoje podsumowanie i ostatnie dwa, trzy lata pracy, opisane najdokładniej, jak się da. Im starsze doświadczenie, tym krótszy opis. Stanowisko sprzed dziesięciu lat spokojnie zmieści się w jednej linijce, bo nikt nie zatrudnia Cię dziś za to, co robiłeś w 2016 roku. Listę technologii sprawdzisz tym samym pytaniem: technologia, która nie pasuje do Twojego zdania, nie musi stać na samej górze.
Projekt, z którego jesteś dumny
Właśnie w tym momencie prawie zawsze pojawia się projekt, z którego jesteś dumny. Hakaton, który wygrałeś. Aplikacja zrobiona po godzinach w zupełnie innej technologii. Rok, w którym prowadziłeś zespół, zanim wróciłeś do programowania.
To wszystko mogło być naprawdę świetne. Tylko że duma to Twoje uczucie, a ktoś, kto czyta Twoje CV, nie szuka Twoich uczuć. Szuka dowodu, że pasujesz do roli, na którą szuka człowieka. Jeśli ulubiony projekt opowiada o kimś innym niż Twoje jedno zdanie, to Ci nie pomaga. Wręcz przeciwnie, zaciemnia obraz.
Prawdziwe nie znaczy potrzebne.
W CV może być sto prawdziwych zdań. Pytanie nie brzmi, czy są prawdziwe, tylko czy pomagają szybko zrozumieć, kim jesteś.
Wyrzucić nie zawsze znaczy skasować na zawsze. Jeśli ten projekt mówi o Tobie coś dobrego, na przykład że potrafisz sam doprowadzić rzecz do końca, zostaw go na samym końcu CV, w jednej linijce, w części „projekty poboczne”. Tam nikomu nie przeszkadza, a jeśli ktoś zapyta o niego na rozmowie, masz gotową, dobrą historię. Nie może tylko stać na samej górze i udawać, że to Twoja główna rola.
Dwa zarzuty, które słyszę za każdym razem
„Jak to wytnę, przestanę pasować do części ofert.” Dokładnie tak. Przestaniesz. I właśnie o to chodzi. Dokument, który pasuje do wszystkich ofert, w praktyce nie wygrywa żadnej rekrutacji, bo przy każdej przegrywa z kimś, kto pasuje do niej na pierwszy rzut oka. Wolę, żebyś dostał kilka telefonów w swoim temacie niż zero we wszystkich rekrutacjach, które istnieją.
„Jak wytnę słowa kluczowe, robot nie przepuści mojego CV.” Na pewno słyszałeś, że siedemdziesiąt pięć procent CV odrzuca system, zanim zobaczy je człowiek. Sprawdziłem, skąd ta liczba się wzięła. Pochodzi z materiału reklamowego firmy, która sprzedawała poprawianie CV pod te systemy. Nie stoi za nią żadne badanie, a dane, które istnieją, mówią coś odwrotnego. Twoje CV nie przegrywa z robotem. Przegrywa z człowiekiem, który w kilka sekund nie widzi, na jaką rolę jest ten dokument.
Żeby było uczciwie: nie mówię, żebyś wycinał nazwy technologii, w których naprawdę pracujesz. Mówię, żebyś wycinał to, co z Twoją rolą nie ma nic wspólnego. To zasadnicza różnica.
Tę główną część CV, czyli doświadczenie, projekty i technologie, porządkujesz raz, porządnie. Nie zmienia się, kiedy wysyłasz CV do kolejnej firmy, tylko wtedy, kiedy zmieniasz rolę, czyli rzadko. Skoro tak, to co w takim razie dopasowujesz?
List motywacyjny przeniósł się na górę CV
Kiedyś do CV dołączało się list motywacyjny, czyli stronę tekstu o tym, jak bardzo chcesz pracować w tej firmie. Z mojej perspektywy w IT prawie nikt go już nie pisze, a jeśli mam być szczery, pewnie nikt go już nie czyta. Moim zdaniem to wcale nie znaczy, że umarł. Przeniósł się na samą górę CV i skurczył do kilku zdań. To podsumowanie zawodowe, jedyna część CV, którą zmieniasz pod konkretne ogłoszenie. Ma odpowiadać na jedno pytanie: dlaczego akurat Ty pasujesz do tej roli.
Konkretnie chodzi o cztery zdania i każde ma swoje zadanie.
Pierwsze mówi, kim jesteś. To jest Twoje jedno zdanie z testu trzech pytań. Wpisujesz je zawsze tak samo.
Drugie odpowiada na najważniejszą rzecz z tego ogłoszenia. Nie na pierwszy punkt z listy, tylko na tę jedną rzecz, której nie znajdziesz w stu innych ogłoszeniach. Piszesz, kiedy i gdzie robiłeś coś podobnego. Najlepiej szukać jej w opisie zadań, a nie w wymaganiach, bo wymagania często są kopiowane z poprzednich ogłoszeń, a opis zadań ktoś musiał napisać do tej konkretnej roli. Szukaj też tego, co powtarza się kilka razy, i zdań, które brzmią jak problem do rozwiązania: system działa za wolno, trzeba coś przenieść, zespół dopiero powstaje. Tam zwykle siedzi powód, dla którego ta rekrutacja w ogóle ruszyła. Więcej o czytaniu ogłoszeń pisałem w tekście jak czytać ogłoszenie o pracę.
Trzecie mówi, dlaczego pasujesz do tej konkretnej firmy. Branża, wielkość projektu i sposób pracy, w którym już się sprawdziłeś.
Czwarte to deklaracja, nie prośba. Żadne „szukam nowych wyzwań” ani „liczę na możliwość rozwoju”. Tylko to, co wnosisz, i to, że chętnie o tym porozmawiasz.
Przykład przed i po
Wersja, którą widzę bardzo często:
„Doświadczony programista frontend z pasją do tworzenia nowoczesnych interfejsów, otwarty na nowe wyzwania i rozwój w dynamicznym zespole.”
Nie ma w tym nic złego, tylko nic z tego nie wynika. To zdanie można wkleić do co drugiego CV w Polsce.
Teraz ten sam człowiek pod konkretne ogłoszenie. Sklep internetowy szuka kogoś, kto przyspieszy ładowanie strony, bo klienci uciekają, zanim zobaczą produkt:
„Jestem programistą frontendu, który od sześciu lat pracuje w Reakcie, ostatnie trzy w sklepie internetowym odwiedzanym przez kilkaset tysięcy osób miesięcznie. Przez ostatni rok zajmowałem się głównie szybkością ładowania i skróciłem czas wczytywania strony produktu mniej więcej o połowę. Pracowałem w pięcioosobowym zespole, blisko z projektantami i ludźmi od sprzedaży, więc znam tempo, w którym zmiany wchodzą w ciągu kilku dni. Chętnie pokażę, jak do tego podchodziłem. Porozmawiajmy o tym, co jest u Was do zrobienia.”
Cztery zdania i jako osoba, która czyta to CV, wiem, kim jesteś, dlaczego pasujesz do tej roli i czy warto do Ciebie dzwonić.
A co, jeśli ten sam człowiek wysyła CV do firmy, która robi systemy dla biur rachunkowych, z masą formularzy i tabel? Pierwsze i czwarte zdanie zostają. Zmieniają się tylko dwa środkowe. W drugim piszesz o formularzach i testach, oczywiście, jeśli je robiłeś. W trzecim o tym, że znasz pracę dla ludzi, którzy siedzą w aplikacji po osiem godzin dziennie. To samo CV pod spodem, dwa różne podsumowania i kilka minut pracy przy każdym ogłoszeniu.
▶
Dwie pułapki w podsumowaniu
Kopiowanie zdań z ogłoszenia. Wpada w nią dużo osób, które już zrozumiały te zasady. Przepisują do podsumowania całe zdania z ogłoszenia, słowo w słowo. Widzę to od razu i czytam tak, że ktoś skopiował nasze wymagania, a nie że pasuje do tego, czego szukamy. Używaj tych samych nazw technologii i stanowisk, ale opowiadaj swoimi słowami i na swoich przykładach.
Dopisywanie tego, czego nie było. Każde z tych zdań musi być prawdą. Kropka. Jeśli siadasz do drugiego zdania i nie masz czego wpisać, bo ogłoszenie dotyczy czegoś, czego nigdy nie robiłeś, to nie jest problem z podsumowaniem. To znak, że to ogłoszenie nie jest dla Ciebie, a Ty właśnie zaoszczędziłeś czas sobie i rekruterowi. Moim zdaniem to najbardziej niedoceniana strona tych czterech zdań: pokazują Ci też, gdzie nie pasujesz, zanim wyślesz CV w ciemno.
Ściąga: osiem pytań, zanim wyślesz CV
Zebrałem w jednej tabeli to, co warto sprawdzić w dokumencie przed wysyłką. Obok każdego miejsca masz to, na co patrzeć, i pytanie, które warto sobie zadać.
| Obszar | Na co patrzeć | Pytanie do zadania |
|---|---|---|
| Jedno zdanie | Rola i środowisko bez „oraz”, „także”, „lub” | Czy umiem powiedzieć na głos, na jaką rolę jest to CV? |
| Rola dzisiaj | Odpowiedzi z testu trzech pytań | Czy to zdanie opisuje, co robiłem najczęściej, a nie kim chciałbym być? |
| Każda linijka CV | Filtr: tak, trochę, nie | Czy ta linijka potwierdza moje jedno zdanie? |
| Projekt, z którego jestem dumny | Miejsce w dokumencie | Jeśli nie pasuje do roli, czy jest na końcu w jednej linijce albo usunięty? |
| Proporcje | Górna połowa pierwszej strony | Czy to podsumowanie i ostatnie dwa, trzy lata? |
| Technologie | To, w czym naprawdę pracuję | Czy nie wyciąłem technologii, które są moją codziennością? |
| Podsumowanie | Cztery zdania, drugie i trzecie pod ogłoszenie | Czy drugie zdanie odpowiada na najważniejszą rzecz z tego ogłoszenia? |
| Prawda | Każde zdanie podsumowania | Czy wszystko jest prawdą i nic nie jest skopiowane z ogłoszenia? |
Test trzech pytań, z którego wychodzi Twoje jedno zdanie, filtr na każdą linijkę CV, szablon czterech zdań podsumowania z przykładem i gotowy prompt do ChatGPT albo Claude, który napisze z Tobą podsumowanie pod konkretne ogłoszenie bez dopisywania rzeczy, których nie robiłeś. Za darmo, bez podawania maila.
Pobierz PDF ↓Podsumowanie
Wybranie jednej roli wygląda jak zamykanie drzwi. Masz wrażenie, że rezygnujesz z większości ofert i ograniczasz się na własne życzenie, i to w momencie, kiedy na rynku i tak jest ciężko.
Ja widzę to odwrotnie. Dopóki Twoje CV mówi o wszystkim, nikt nie wie, kto miałby Ci te drzwi otworzyć. Nie dlatego, że jesteś słaby, tylko dlatego, że nikt po drugiej stronie nie ma czasu zgadywać, kim jesteś. Kiedy wreszcie to nazwiesz, dajesz komuś szansę, żeby Cię w ogóle zobaczył.
Ta robota nie polega więc na tym, żeby dopisać do CV coś nowego. Polega na tym, żeby przestać chować to, w czym jesteś najlepszy, pod rzeczami, które są prawdziwe, ale w tym momencie po prostu nieważne.